Fortepian koncertowy Henri Herz

Fortepian koncertowy firmy Henri Herz

Francja, Paryż, lata 1855-63
Drewno, fornir palisandrowy, metal, filc, papier

Na wewnętrznej stronie klapy nad klawiszami ozdobny napis mosiężnymi literami w dwóch rzędach: „MEDAILLE D’HONNEUR / HENRI HERZ/PARIS”.
Wewnątrz, na bocznej ścianie obudowy, pod zawiasem klapy certyfikat autentyczności
z numerem modelu – 11, numerem seryjnym – 14,066, napisami: „MÉDAILLE D’HONNEUR”, „Certific véritable” i podpisem Henri Herza.
Informacje o fortepianie powtórzone na płycie rezonansowej pod strunami naniesione farbą napisy po łuku: „MÉDAILLE D’HONNEUR” i „PARIS”, między nimi: „H. HERZ”, a pod spodem numer instrumentu.

Instrumenty tej firmy w XIX wieku, były uważane za jedne z najlepszych. Henri Herz (1803-1888) urodził się w Austrii, ale swoje życie związał z Paryżem. Był wybitnym pianistą, kompozytorem i pedagogiem. Koncertował w Europie i w obu Amerykach. Przez wiele lat prowadził klasę fortepianu w Konserwatorium Paryskim.

Herz był też producentem tych instrumentów, początkowo wspólnie z Henrim Klepferem, pod nazwą: „Herz-Klepfer”, a później pod własnym nazwiskiem. Jakość i dźwięk jego fortepianów zostały docenione i nagrodzone na Wystawie Światowej w Paryżu w 1855 r., a firma „Henri Herz”, obok innych czołowych producentów tych instrumentów tamtych czasów – firm „Pleyel” i „Erard”, otrzymała najwyższe wyróżnienie, czyli Medal Honorowy.

Fortepian powstał między rokiem 1855, w którym firma otrzymała Medal Honorowy a 1863, gdy zmieniła nazwę na: „Philippe-Henri Herz, Neveu et Compagnie”. Jego klawiatura ma zakres 85 klawiszy (A–A) i reprezentuje etap przejściowy w rozwoju tego typu instrumentu, przypadający na pierwszą połowę XIX wieku. Wczesne konstrukcje, zapoczątkowane przez Bartolomeo Cristofori na pocz. XVIII w. dysponowały znacznie węższą skalą (od 54 do 61 klawiszy), jednak rosnące wymagania wykonawcze i kompozytorskie epoki klasycyzmu i romantyzmu doprowadziły do jej systematycznego poszerzania (ok.1770: 61–66 klawiszy, ok.1800: 73 klawisze).

Ok. 1820–1850 zakres 85 klawiszy stał się na pewien czas standardem, odpowiadając potrzebom twórców takich jak Ludwig van Beethoven, Franz Schubert, czy Fryderyk Chopin. Ograniczenia technologiczne – zwłaszcza wytrzymałość konstrukcji i napięcie strun – nie pozwalały jeszcze na dalsze zwiększanie skali. Dopiero udoskonalenia w budowie instrumentu w drugiej połowie XIX wieku, rozwijane m.in. przez firmę Steinway & Sons, umożliwiły wprowadzenie pełnego, obowiązującego do dziś zakresu 88 klawiszy. Instrumenty 85-klawiszowe pozostają świadectwem świata brzmieniowego, w którym powstawała muzyka Chopina, oddając jej oryginalny kontekst wykonawczy.

* * *